Pokrywę glebową gminy stanowią zwarte obszary utworów czwartorzędowych, powstałe z plejstoceńskich osadów lodowcowych i wodno – lodowcowych (głównie glin i piasków zwałowych, piasków akumulacji wodnej) oraz – w znacznie mniejszym stopniu z osadów holoceńskich (głównie torfów i utworów mułowo – torfowych). Utwory czwartorzędowe pokrywają zwartym płaszczem obszar całego powiatu słupskiego.

Gmina prawie w całości położony jest w obrębie mezoregionu Wysoczyzna Polanowska. Obejmuje północne obszary równinno – stokowe wysoczyzny morenowej, silnie rozczłonkowaną przez Pradolinę Pomorską. Położenie geograficzne w dużym stopniu determinuje rodzaj i jakość pokrywy glebowej oraz przeważającą formę użytkowania gruntów.

Gmina posiada niski udział użytków rolnych oraz średnio korzystne warunki glebowe dla funkcji rolnej. Dominują gleby brunatne kwaśne i wyługowane wytworzone z piasków gliniastych lekkich, rzadziej piasków gliniastych mocnych, z natury bardzo kwaśnych, zalegających głębokolub średnio głęboko na glinach. W ich sąsiedztwie zalegają gleby pseudobielicowe wytworzone z piasków gliniastych lekkich. Na glebach tych uformowały się kompleksy glebowo – rolnicze 5 – żytni dobry (27% gruntów ornych) i 4 pszenno – żytni (27%) oraz sporadycznie – gdy w profilu glebowym dominuje glina lekka – kompleks 2 pszenny dobry (2%). Gleby te posiadają dość dobre właściwości fizyczne, ale wymagają wapnowania i racjonalnego nawożenia.

Duże zróżnicowanie przestrzenne i pionowe profilu glebowego sprawia, że gleby te nie tworzą tak dużych, jednorodnych konturów glebowych, jak w środkowej części powiatu. Utrudnia to bardziej intensywne wykorzystanie gleby. Najlepsze dla rolnictwa warunki glebowe występują w rejonie miejscowości: Płocko, Mzdowo, Mzdówko, Przytocko, Biesowice, Chorówko, Osieki. Pod względem bonitacji dominują tu gleby klasy IIIb – IVb.

Na przemian z tymi glebami występują słabsze kompleksy gleb brunatnych kwaśnych i wyługowanych oraz pseudobielicowych, wytworzonych z piasków słabogliniastych, zalegających płytko lub średnio głęboko na piaskach. Są to gleby mało urodzajne, przepuszczalne, o bardzo niskiej zawartości próchnicy. Z tego względu z reguły zaliczone zostały do klas V i VI oraz do kompleksów rolniczych 6 żytniego słabego (28% gruntów ornych) i 7 żytniego bardzo słabego (16%). Obszary z większym udziałem tych gleb zalegają w północno – wschodniej części gminy.

Trwałe użytki zielone stanowią stosunkowo niewielki odsetek użytków rolnych. Wypełniają doliny rzeki Wieprzy i jej dopływów, przedstawiają średnią i niską wartość dla rolnictwa, powstały przeważnie na glebach mułowo – torfowych.

Najsłabsze gleby piaszczyste i silniej skonfigurowane, w większości zostały zalesione.

Wg stanu na dzień 01.01.2000 r. w gminie znajdowało się:

• kompleksy: 2 pszenny dobry i 4 pszenno – żytni – 28,9%
• kompleksy: 3 pszenny wadliwy i 5 żytni dobry – 26,8%
• kompleksy: 6 żytni słaby i 7 żytni bardzo słaby– 43,8%,
• kompleks 8 zbożowo – pastewny mocny – 0,3%,
• kompleks 9 zbożowo – pastewny słaby – 0,2%,
• użytki zielone 2z średnie – 58,2%,
• użytki zielone 3z słabe i bardzo słabe – 41,8%.

Badania średniej zasobności gleb w składniki pokarmowe, przeprowadzone w latach 1998 – 2001 na 2 089 ha użytków rolnych wykazały, że zawartość bardzo niską i niską fosforu posiadało: 28%, potasu – 72% i magnezu – 29% badanych gleb (średnio w powiecie odpowiednio: P – 32%, K – 48% i Mg – 29%).

Na obszarze gminy znajdują się nie wykorzystane rolniczo użytki rolne. Są to zarówno grunty pozostające w Zasobie WRSP (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych) jak też odłogowane grunty prywatne.

Na dzień 01.01.2003 r. na terenie gminy znajdowało się 1 129 ha niewykorzystanych użytków rolnych, pozostających w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa, w tym: 853 ha gruntów ornych i sadów, 217 ha łąk trwałych i 59 ha pastwisk trwałych. Grunty te to w większości użytki rolne pochodzące ze zlikwidowanych, licznych na tym obszarze, gospodarstw państwowych oraz grunty PFZ. Pośród niezagospodarowanych użytków przeważają słabsze grunty orne, szczególnie w środkowej i północnej części gminy oraz trwałe użytki zielone w dolinie rzeki Wieprzy i jej dopływów.